Bu sayfadaki yazıları büyütebilmek için tıklayınBu sayfadaki yazıları küçültebilmek için tıklayınBu sayfayı yazıcıya göndermek için tıklayınBu sayfayı favorilerinize eklemek için tıklayınBu yazının kayıtlı olduğu kategoriye gitmek için tıklayınBu yazıda hata veya sormak istediğiniz soru varsa tıklayınBu yazıyı arkadaşınıza tavsiye edebilmek için tıklayınBu yazıyı açık arkaplan koyu yazı formatlarıyla görüntülemek için tıklayınBu yazıyı koyu arkaplan açık yazı formatlarında görüntülemek için tıklayınBu yazıyı sarı arkaplan koyu kırmızı formatında görüntüleyebilmek için tıklayın
Yardım için tıklayın  
   
 

 

       
  KUR'AN'IN OKUNMASI / KIRAATLER - 1  

Arama:    

 



Kur'an'ın okunmasında tertil ve tecvid. Kıraat farklılıkları ve usuli farklar... 
   
DR. NECATİ TETİK,KIRAAT İLMİNİN TA'LİMİ, SAYFA: 153-157, İŞARET YAYINLARI

TERTİL:


TECVİD:


TERCİ:


TAHZİN:


VAKF ve İBTİDA:


Kıraatların Yedi harfce İçerilmesi:


Sahabi Qurra:


Kıraat İmamları:


Bugün Yaygın Olarak Kullanılan üç Kıraat


Kıraatler Üzerine Yazılan Eski Literatür:


10 Kıraat:


 


A- USULİ FARKLILIK


1- Medli- Kasırlı Kıraatler:


2-Sakin Nun ve Tenvin:


3-Harflerin Birbirleriyle Bağlantılı Okunması :


4-Hemze'nin Okunması:


5-Vasıl yapma:


6-Vakıf ve Sekte:


7-İzafet Ya'sı:


8-Tefhim, Tağliz ve Terkik:


9-İmaleli-Fefhalı okumalar:


0-Hu ve Hum zamirleri:


B-    FERŞTE FARKLI OKUMALAR


Kıraatlarla İlgili Tablolar


 


QUR'AN KIRAATI'NIN TEDRİS YERLERİ


Medreseler: Darul-Qur'an/ Daru'l-Qurra:


1-Reşaiyye Daru'l-Qur'an'ı:


2-İbnu Münca Daru'l-Qur'an'ı:


3-Sencariyye Daru'l-Qur'an'ı:


4-Cezeriyye Daru'l-Qur'an'ı:


5-Delamiye Daru'l-Qur'an'ı:


6-Sabuniyye Daru'l-Kur'an'ı:


7-Haydariyye Daru'l-Qur'an'ı:


Yeni Kıraat Kitabları:


Türkçenin Bozuk Kıraatları Üzerine Bir Okuma Parçası


 


 


             Ses kayıt cihazları olamamasına rağmen, Qur'an'ın ilk okunuşundaki orjinal fonetiğe bugün sahibiz.


 


            TERTİL:


            73/el-Müzzemmil 4:" Qur'an'ı tertil ile oku".


            Qur'an'ın her ayeti sonunda durarak okumak, onun üzerinde düşünmeyi imkan dahil­inde kılar. Bu nedenle Hz. Rasul bu tür okuyuşu örnekledi:


            Hafsa ve Ümmü Seleme anlatırlar: "Rasulullah Qur'an'ı ayet ayet okurdu. Yani "Bismillahirrahmanirrahim" der vakfederdi. "Elhamdulilllahirabbil alemin" der vakfederdi. "Er-rahmanir rahim" der vakfederdi. "Maliki yevmiddin" der vakfederdi. "[1][1]


            Enes ibnu Malik'e O'nun okuyuşunu sorduklarında şöyle cevap verdi: "Uzatılması gereken harfleri uzatırdı. Besmeleyi okuyarak Allah'ın lam'ını, Rahman'ın mim'ini uzatarak okurdu."[2][2]


            er-Razi, ayetteki tertil masdarının, emr'in vucubunu tekid etmek ve Qur'an okuyan kim­seye, tecvidin muhakkak lazım olduğunu göstermek için geldiğini söyler.[3][3]


            Tertil, ahenk ve intizam demek. Qur'an harflerinin hakkını vermek, acele etmemek. Bu manada teressül kelimesi de kullanılıyor.


            Rasul, bu tertil okuyuşunu başarabilenleri diğerlerine örnek gösteriyordu.  İbnu Mes'ud bunlardandır.[4][4]


 


            TECVİD:


Tertil kelimesi tecvid'i de içine alıyor olmalı. Ali tertil'i soranlara şöyle ce­vap vermişti: " Tertil, harflerin tecvidini ve vakflarını bilmektir."[5][5] Bu kelime İbnu Mes'ud'dan gelen bir rivayette de yer alıyor: "Qur'an'ı tecvid üzere okuyunuz, güzel sesle süsleyiniz."[6][6]


            İbnu Cezeri (ö.833/1430)  şöyle der: " Tecvidi öğrenmek, ona riayetle Qur'an okumak vacibdir, lazımdır. Kim Qur'an'ı tecvidsiz okursa, günahkar olur. Çünkü Allah Qur'an'ı tecvidle indirdi ve bize kadar da böylece geldi"[7][7]


 


            TERCİ:


            Sözel anlamı "geri çevirme, döndürme" olan bu kelime avazı boğazda tekrar etmek, Qur'an'ı name ile okumak anlamına kullanılıyor. Güzelleştirme, dinlenmeye hizmet eder. Ama bu nazmı bozucu bir hal almamalıdır.


            Abdullah ibnu Mugaffel nakleder:" Rasulullah dişi veya erkek devesi üzerinde yol alırken; 48/el-Feth Suresini veya bu surenin bir kısmını hoş bir kıraatla okuyor ve terci yapıyordu."[8][8]


            Müslim bu olayın Mekke'nin Fethi günü olduğunu söyler.[9][9] Bunun devenin yürüyüşünden ileri geldiği söylenir.[10][10]


            Bir çok Rivayet Kitabı'nda[11][11] farklı ifadelerle naklettiklerine göre Rasulullah güzel sesle Qur'an'ın süslendirilmesini istemiş, nağme ile okuyanları hoş karşılamamış ve güzel sesle kıraatı tavsiye etmiştir. Yine O'nun sözü: "Ey Ebu Musa, muhakkak sana Davud Pey­gamber'in nağmelerinden bir nağme vetilmiştir"  [12][12]


            Dönemin güzel okuyucuları arasında Ebubekr,  İbnu Mes'ud, Salim, Ukbe ibnu Amir, Ebu Musa, Useyd ibnu Hudayr'ın isimleri geçer.


 


            TAHZİN:
            Kederlendirme, tasalandırma, hüzünle okuma demek. Ağlama hissini doğuran bir hudu ve huşu'yu yakalama. Rasul’un İbnu Mes'ud'u dinlerken ağladığı anlatılır. Şöyle buyu­rur: "Şüphesiz Qur'an hüzünle inmiştir, okurken ağlayınız, şayet ağlayamazsanız, ağlamaklı bir tavırla okuyunuz."[13][13]


            Ömerin bir gün sabah namazında 10/Yunus suresini okurken göz yaşları döktüğünde arka saftakiler  bunu işittiler.[14][14]


 


            VAKF ve İBTİDA:


            Metnin noktalamasına riayet etmektir. Konuşma anlaşılmazlıktan, sıkıcılıktan böyle kurtarılır. Bu konuda ilk eserler 2.asrın sonlarına doğru yazılmaya başlandı.[15][15]


            1.Vakfı Tam: Örneğin besmele sonrası[16][16] 1/el-Fatiha'nın 3.ayetinden sonra[17][17]


            2.Vakfı Kafi: Örneğin 1/el-Fatiha'nın 1. ayetinden sonra[18][18]


            3-Vakfı Hasen:Örneğin, 1/Fatiha'nın 2. ayetinden sonra[19][19]


            4-Vakfı Kabih: Rasulullah'ın, azab ayetinden sonra rahmet ayetiyle, rahmet ayetin­den sonra da azab ayetiyle vakfetmeyi men etmesi, bu tür tilavetin kabih olmasındandır.[20][20]


            Rasul Qur'an okurken, bazı yerlerde devamlı durmuş, bazı yerlerde ise devamlı ola­rak geçmiştir. Bazı yerlerde ise bazen durmuş bazen geçmiştir.


            ez-Zerkani şöyle der:" Devamlı vakfettiği yerler fasıla yerleri, devamlı vaslettiği yerler ise , fasılanın bulunmadığı yerlerdir. Bir seferinde vakfettiği yeri, diğer bir seferinde vaslet­mesi hususuna gelince, bunda iki ihtimal üzerinde durmak icab eder: Bunlardan ilki, Rasu­lullah vakfetmekle; vakfettiği yerde fasıla'nın yahut vakfı-tamm'ın bulunduğunu anlatmak istemiş veya istirahat için durmuştur. Diğer husus ise, Rasulullah bir seferinde vakfettiği ye­ri, ikinci bir seferinde vasletmekle, herhangi bir fasıla'nın bulunmadığını anlatmak istemiş veya önce fasılanın bulunduğunu bildirmiş, sonra vaslederek her iki şekilde de, kıraatın caiz olduğunu göstermiştir. (...) Rasulullah'ın bundan gayesi, fasl ve vasl mahallerini tayin et­mektir."[21][21]


 


            Kıraatların Yedi harfce İçerilmesi:


            Yedi harften çoğu husus kıraatlarda bulunmaz.


            el-Kıraetü kelimesinin çoğulu el-Kırââtü olup qarae’nin mastarıdır.


 


Sahabi Qariler:


            Ubeyy ibnu Ka’b


                        Zeyd ibnu Sabit


Ali ibnu Ebu Talib


            İbnu Mes’ud


Ebu Musa el-Eş’ari


Osman döneminde bu Qariler ve çoğaltılan harekesiz, noktasız Mushaflar çeşitli merkezlere dağıldılar.


ez-Zerkani[22][22], Nuveyri[23][23]den naklen der ki:    Qur’an’ın naklinde itimat hafızlaradır. Bundan dolayı Osman her Öushaf’ı, mecbur olmadığı halde, çoğunlukla Mushaf’ın kıraatına uygun birisiyle göndermiştir. Her şehir halkı kendilerinin Mushaf’ larında yazılı olan kıraat vechiyle okumuşlardır. Bu Mushaftaki kıraat vechini sahabeden öğrenmişler, sahabe de o kıraat vechini Rasulullah’tan öğrenmiştir. Sonra bunlardan bir takım kimseler kıraatları öğrenmek için ayrılmışlardır, kıraatkarı zapdedip geceleri uyumamışlar, kıraatları nakletmek için gündüzleri çalışmışlar, sonunda bu konuda uyulan imamlar ve yol gösteren yıldızlar olmuşlardır, kendi beldelerinin halkı kıraatlarını kabul etmede ittifak etmişler, rivayetlerinin ve dirayetlerinin sahih olmasında iki kişi bile onlara karşı ihtilafta bulunmamışlardır. Bunlar kıraatla uğraştıkları için kıraatları kendilerine nisbet edilmiş ve bu konuda kendilerine itimat edilen kimseler olmuşlardır. Bunlardan sonra kıraat imamları çoğalmışlar, beldelere dağılmışlar, imamlar birbirini takip etmişler, tabakaları bilinmiş, sıfatları birbirinden ayrılmıştır. Bunlardan rivayet ve dirayetiyle meşhur, kıraatı sağlam kimseler olduğu gibi bu vasıflardan yalnız bir vasfı tahsil etmiş ve bir vasıftan daha fazla vasfı tahsil etmiş kimseler de vardı. Bundan dolayı aralarında ihtilaflar çoğaldı, anlaşma azaldı. O vakit İslam ümmetinin mütehassıs alimleri ve yüce imamları harekete geçtiler. Güçlerinin yettiği kadar çalıştılar. Sahih ile batılın arasını ayırdılar, harfleri ve kıraatları topladılar, vecihleri ve rivayetleri nisbet ettiler. Koydukları asıl kaidelere, açıkladıkları esaslara göre şaz, kesir, faz kıraatların arasını ayırdılar.’                                    


110/728  İlk 14         Ebu Said el-Hasan ibnu Ebi'l-Hasan Yesar


Hasan el-Basri       


190/805                     Şüca ibnu Ebi Nasr el-Belhi


240/854                     ed-Duri,Hafs ibnu Ömer el-Bağdadi (+)


118/736  İlk 7           Ebu İmran Abdullah ibnu Amir ed-Dımeşki  el-Yahsubi    İbnu Amir[24][24]   


242/856                                 İbnu Zekvan,[25][25] Abdullah ibnu Ahmed ed-Dımeşki


245/859                     Hişam,[26][26] Hişam ibnu Ammar ed-Dımeşki


120/738  İlk 7           Ebu Muhammed Abdullah ibnu Kesir ed-Darî el-Mekki  İbnu Kesir[27][27]   


250/864                     el-Bezzi,[28][28]Ebu'l-Hasan Ahmed ibnu Muhammed(+)


291/903                     Kunbül,[29][29] Ebu Ömer Muhammed ibnu Abdirrahman       


123/740 İlk 7 Muhammed ibnu Abdirrahman el-Mekki   İbnu Muhaysin


250/864                     el-Bezzi,Ebu'l-Hasan Ahmed ibnu Muhammed(+)


328/939                     İbnu Şenbuz, Ebu'l-Hasan


127-745  İlk 7           Ebu Bekr Asım ibnu Ebi'n-Necud el-Esedî el-Kufi Asım[30][30] (İbnu Behtele)          


180/796                     Hafs,[31][31] Hafs ibnu Süleyman el-Kufi


190(3?)/805  Ebu Bekr Şu'be ,[32][32] Ebu Bekr Şu'be ibnu Ayyaş el-Kufi


130/747 İlk 10          Ebu Cafer Yezid ibnu el-Ka'ka       Ebu Cafer[33][33]    


160/776                     İbnu Verdan,Ebu Musa İsa ibnu İbnu Verdan


170/786                     İbnu Cemmaz, Ebu'r-Rebi' Süleyman b. Cemmaz


148/765 ilk 14          Süleyman ibnu Mihran         el-A'meş


371/981                     el-Muttavvi, Ebu Ca'fer el-Hasan ibnu Said


388/998                     eş-Şenbuzi, Ebu'l-Ferec Muhammed ibnu Ahmed                  


154/771 İlk 7 Ebu Amr Zebban ibnu el-A'la ibnu Ammar el-Basri        Ebu Amr[34][34]       


240/854                     ed-Duri,[35][35]Hafs ibnu Ömer el-Bağdadi (+)


261/874                     es-Susi,[36][36] Ebu Şuayb Salih ibnu Ziyad       


156/773 İlk 7 Ebu Ammar Hamza ibnu Habib ibnu Ammar ez-Zeyyad el-Faradi et-Teymi el-Kufi  Hamza[37][37]                      


220/835                     Hallad,[38][38] Hallad ibnu Halid eş-Şeybani


229/843                     Halef,[39][39]Halef ibnu Hişam el-Bezzar  (+)


169/785 İlk 7 Ebu Ruveym Nafi ibnu Abdurrahman ibnu Ebu Nuaym el-Leysi el-Medeni Nafi[40][40]


197/812                     Verş,[41][41] Osman ibnu Said el-Mısri


220/835                     Kalun[42][42], İsa ibnu Mina           


189/805 İlk 7 Ali ibnu Hamza Ebu'l-Hasan el-Kufi el-Kısai        Kisai[43][43]  


240/854                     ed-Duri,Hafs ibnu Ömer el-Bağdadi(+)


240/854                     Ebu'l-Haris,[44][44] Ebu'l-Haris el-Leys ibnu Halid el-Bağdadi


202/817 ilk 14          Ebu Muhammed Yahya ibnu el-Mübarek el-Basri el-Yezidi                


235/850                     Süleyman b. Eyyub ibnu el-Hakem Ebu Eyyub el-hayyat el-Bağdadi el-Basri


                        Ahmed ibnu Ferrah ibnu Cibril Ebu Cafer ed-Darir el-Bağdadi


205/820 İlk 10          Ebu Muhammed Ya'kub ibnu İshak el-Hadrami Ya'kub[45][45]


234/848                     Ravh, Ebu'l-Hasan Ravh ibnu Abdil-Mü'min el-Hüzeli


238/852                     Ruveys, Ebu Abdullah Muhammed ibnu el-Mütevekkil el-Basri


229/843 İlk 1 Halef ibnu Hişam el-Bezzar  (+) Halef     


286/898                     İshak, Ebu Yakub İshak ibnu İbrahim el-Varrak


292/904                     İdris, Ebu'l-Hasan İdris ibnu Abdi'l-Kerim el-Haddad


                                                                                                                                                  


Bugün Yaygın Olarak Kullanılan üç Krıaat:


 


1-Bütün Dünya:                                 Asım'ın Hafs rivayeti


   Mısır:                                               Asım'ın Hafs Rivayeti


2-Kuzey Afrika: (Mısır haric)            Nafi'nin Verş Rivayeti


                                                           Nafi'nin Kalun Rivayeti (Mushaflar var)


3-Sudan:                                           Ebu Amr Kıraati


 


                        Kıraatler Üzerine Yazılan Literatür:


 


            Bu Literatür üzerinde Ebu'l-Hayr Muhammed ibnu Muhammed ibnu'l-Cezeri geniş bilgiler aktarır.


224/838         Ebu Ubeyd el-Kasım ibnu Sellam'ın  kıraatleri derleyen ilk kişi olduğu kabul edilir. Sahih kabul ettiği 25 kişinin  okumasını "Kitabu'l-Kıraat'ta topladı.


258/871         Ahmed ibnu Cübeyr el-Kufi  5 şehirde okunan farklılıkları birer İmam’a nisbet eden bir kitap yazdı.


282/895         Aynı isimli diğer bir Kitabın ravisi de İsmail ibnu İshak el-Maliki'dir. İlk 7 dahil 20 İmam'ın kıraatini derledi.


310/922         et-Taberi   Tefsirinde kaydettiklerinden başka 20 den fazla kıraati "el-Camiu fi'l-Kıraat" kitabında topladı.


324/935         Ebu Bekr Muhammed ibnu Ömer ed-Dacuni,  "Kitabu'l-Kıraat" kitabında  21 den fazla kıraat derledi.


324/935         Ebu Bekr ibnu Mücahid  7 İmam’ın kıraatini ilk derleyenlerdendir. "Kitabu'l-Seb'atü fi'l-Kıraat"             Şöyle der:  "İnsanlar kıraat hususunda, fıkhi hükümlerde olduğu gibi ihtilaf etmişlerdir. Hadisler, Sahabe ve Tabiiler'den, Müs­lümanlara kolaylık ve rahmet olmak üzere farklı şekillerde rivayet edildiği gibi, Qur'an'ı okuyanların kıraatları da farklıdır. Bununla beraber birbi­rine yakındır. Nakiller, kıraatleri farklı şekillerde nakletmişlerdir. Ben onların du­rumlarını, onlardan imamlara ait olanlarını gösterip Harameyn, Irak ve Şam'da Müslümanların okudukları kıraatleri ayrı ayrı tespit edeceğim ve imam­ların kıraatlerini ittifak ve ihtilaf ettikleri yerleri belirteceğim."


332/943         Ebu Nasr Ahmed ibnu Mesrur el-Bağdadi  10 İmam’ın kıraatini yazdı.


            Ebu'l-Huseyn Nasr ibnu Abdil-Aziz el-Farisi'nin de bu çerçevede çalısması var. "el-Camiu fi'l-Aşr"


437/1045 Mekki ibnu Ebi Talib el-Kayravani  Mushaf’ların okunduğu kıraatlerin sahih olanları ile olmayanlarını ayırdetmek için genel kaideler koyan bir kitap ya­zdı :"el-İbane an Meanil-Kıraat."


444/1052 Ebu Amr Osman ibnu Said ed-Dani , İbnu Mücahid'in derlediği 7 İmam'ın kıraatlerini 500 dan fazla rivayet ve tarik ile " el-Camiul-Beyan" adlı kitabında derledi. Ayrıca 7 İmam'ın kıraatını her İmam'a iki ravi zikre­derek müstakil bir Kitap’da da derledi.


505/1116 el-Begavi , İbnu Mucahid'in  derlediği 7 Kıraate  İmam'ın kıraatini de ekle­di.


665/1266 Şihabuddin Ebu Şame  şöyle der: " Arap dilinin fesahatine uygunluk ve sahih nakille birlikte Mushaf yazısının imkan verdiği her kıraat sahih ve muteberdir. Bu 3 esastan herhangi birisi bulunmayan kıraat şazdır ve güvenilir değildir." İbnu'l-Cezeri şöyle der: "Sonra Kıraat imamları çoğaldılar, şehirlere dağıldılar... Bunlardan kıraatı, rivayeti ve dirayeti ile meşhur olan İtkan sahibi kimseler olduğu gibi bu vasıflarrdan bir vasıfla yetinenlerde vardı. Bundan dolayı, zamanla aralarında ihtilaflar çoğaldı, zabt azaldı. Nerede ise batıl hakla karışacaktı.    Bu sırada uzman alimler, ellerinin geldiği kadar çalışarak sahih ile batılın arasını ayırdılar, harfleri ve kıraatları topladılar, ve­cihleri ve rivayetleri nisbet ettiler, meşhur ve şaz, sahih ve faz kıraatlerin arasını koydukları usul ve tercih ettikleri esaslara göre ayırdılar."[46][46]


852/1453 Ebu'l-Kasım en-Nuveyri  şöyle der: "İsnat sahih olacak ifadesinden, Qur'an'ın sabit olması hususunda diğer iki şartla bir­likte senedinin sadece sahih olması ile yetinildiği, ayrıca mütevatir olmasına ihtiyaç bulun­madığı anlaşılabilir. Bu ise aşağıda açıklanacağı gibi, hadis       ve fıkıh alimleri ile diğerlerinin icmalarına aykırı olarak  sonradan ortaya çıkarılmış bir sözdür.  Bu söz sebebiyle bir kısım insanlar Qur'an’ı, senedi hiçbir şekilde sahih olmayan harflerle okumaya başlamış ve teva­türün şart olmadığını söylemişlerdir, böylece, doğru          yoldan ayrılmışlardır.  Halbuki kendile­rinden sahih bir sened istendiğinde getiremiyorlar....  Kıraat alimlerine gelince, hem ilk dö­nemde hem de sonrasında kıraatin mütevatir olması gerektiği hususunda görüş birliği yap­mışlardır. Sonraki dönem alimlerinden Ebu Muhammed Mekki ve O'na uyan halefleri hariç bu görüş birliğine hiç kimse karşı çıkmamıştır."


1118/1705 Ali en-Nuri es-Safakusi :  "Bu, sonradan ortaya konulmuş olan güvenilmez bir kuraldır. Bu kural, Qur’an’ı Qur’an olmayanla denk tutmaya götürür. "el-Mekki'nin kaidesini Haddad Halef el-Huseyni 1926 Kahire baskılı "el-Kevakıbu'd-Durriyetü fima verade fi İnzali'l-Qur'an ala Seb'ati Ahruf" adlı eserinde savunur: "Sonraki dö­nemin bazı alimleri bu kuralda senedin sahih olmasının yeterli bulmadı ve mütevatir ol­masının öngörülmesini şart koştu. Qur'an'ın ancak tevatür haberle sabit olacağı, ahad haber­le gelen rivayetle sabit olamayacağını iddia etti. Bu iddiadaki tuhaflık aşikardır. Şöyle ki, eğer bir kıraat mütevatir ise bu durumda yazıya ve Arapça'ya uygunluk esaslarına hiç ihtiyaç duyulmaz. Gerçekten de farklı kıraatler mütevatir olarak Peygamber'den sabit oldukları za­man ister yazıya uysun, isterse uymasın Qur'an olarak kabul edilmeleri şarttır."


 


            10 KIRAAT


 


            Bir kıraatin sahih olması, şaz olmaması ( A’meş, Yahya ibnu Vessab, İbnu Cebir gibi Tabiin kıraatları) için aranan 3 şart şuydu:


            1.Mushaf yazısının okunmasına imkan vermesi


            2.Arapçaya uyması


            3.Sahih bir nakle dayanması.


            10 İmam’ın kıraati bu şartlara uymakta .Bunların kıraatında iki tür faklılık vardır.


 


 


            A-USULİ FARKLILIK:( Qur'an’ın Melodisi; Tecvidi)


 


            Büyük kısmı böyledir. Bunlarla ilgili olarak ;


            7 kıraat için İbnu Mücahid'in eseri ile ed-Dani'nin "Camiul-Beyan fil Kıraati Seb'il-Meşhura ile et-Teysir fil-Kıraatis-Seb" kitabına," (Tah. Otto Pretzl İst.1930)


            10 kıraat için İbnu'l-Cezeri'nin "en-Neşr", "Tattibetün -Neşir" kitaplarına,


            3 kıraat için "ed-Durretül-Mudiyye fi'l-Kıraati-s-Selas'a"


            14 kıraat için ed-Dimyati'nin Kitabına bakılabilir. Bunlar çeşitli kabileler arasındaki lehçe, şive farklılıklarına dayanır.


 


                        1- Medli- Kasırlı Kıraatler:


            Belli kurallar içinde bazı kelimeleri farklı miktarlarda uzatarak yapılan kırarat far­klılıklarıdır. Med miktarındaki okumadaki sürate göre imamlar arasında 2- 5 elif miktarı arasında değişir. 14 Kıraat İmamnının bu türk farklılıkları ed-Dimyati'nin kitabından izlenebilir.


 


                        2-Sakin Nun ve Tenvin:


            İzharlı-İdgamlı Kıraatlar:


            Bunları takiben harfe idgam veya izhar ederek yapılan kıraatlerdir. Genelde aynı harflerde idgam ve izhar yaparlar.Bak: ed-Dimyati.


            İhfa'lı-İklab'lı Kıraatlar:


            Bu harfleri takiben harfe ihfa veya iklab ederek okuma farklılığıdır. Genelde bir müşterek okuma vardır.


 


                        3-Harflerin Birbirleriyle Bağlantılı Okunması :


            Küçük İdgam:


            Sakin olan bazı harflerin müteakip bazı harflere idgam edilerek okunmasıdır. Bu harfler, genellikle mahreçlerinde veya sıfatlarında aynılık, benzerlik veya yakınlık bulunan harflerdir. Bazıları sakın olan te'nis tası ile iz, kad, hel ve bel kelimlerinin son hardini, mü­teakip bazı harflere yaptıkları idgam da bu gurunda incelenir. Bak: ed-Dimyati


            Büyük İdgam:


            Her ikiside harekeli olan bazı harflerden birincisinin ikincisine idgam edilerek okun­masıdır.  Bu harler, genellikle, mahreclerinde veya sıfatlarında aynılık, benzerlik veya yakınlık bulunan harflerdir. Bu okuyuşu sadece Ebu Amr yapar. Bak: ed-Dimyati.


 


                        4-Hemze'nin Okunması:


            1-Aynı kelimede yanyana bulunan iki hemzeyi, bazı kıraat imamları tahkik ile yani her ikisini de harekeleri ile okumaktadır. Bir kısım kıraat imamı ise, bazı kelimelerde ikinci hemzeyi ya teshil ile veya ibdal ile yani elif şeklinde med  harfi olarak okumaktadır. Bak:ed-Dimyati.


            2-Ayrı iki kelimede yanyana bulunan iki hemzeyi, aynı kelimede yanyana bulunan iki hemzenin kıraatinde olduğu gibi, bazıları tahkik ile okurlarken bir kısmı ise ikinci hemzeyi ya teshil ile veya harekesine uygun olarak kesre harekeli ya ya şeklinde veya elif şeklinde veya  sakin vav şeklinde okumaktadır. Ebu Amr ile O'na uyan bazı kıraat imamları ise birinci hemzeyi bazı yerlerde iskat ile okumaktadır. Diğer bir ifade ile birinci hemzeyi hiç okuma­maktadırlar. Bak: ed-Dimyati.


            3-Tek hemzenin kıraatına gelince. Harekeli ise bazıları tahkık ile okurken bir kısmı ibdal ile okumaktadır. Hamza ise, kendisinden önceki harf de harekeli olan hemzeyi teshil ile okumaktadır. Diğer bir kısmı nakil ile okur. Yani hemzenin harekesini önceki harfe kaydır­mak suretiyle.


            Tek olan hemze, sakin ise, harekeli olan hemze'nin kıraatında olduğu gibi kimi tah­kik ile kimi ibdal ile okur. Yani önceki harfin harekesine uygun med harfi şeklinde okur. Ba­zıları ise böyle olan hemzeyi belli bazı kelimelerde teshil ile okuyor.


            Hamza, İbnu Amir'in ravisi Hişam ve el-A'meş kelimenin sonunda olan hemzeyi,  vakıf yaptıkları zaman, diğer imamların aksine, bazı yerlerde teshil, bazı yerlerde ibdal ile okur. Yani, böyle olan hemzeyi, ya yumuşatarak veya önceki harfin harekesine uygun med harfi şeklinde göstermek için kendisinden önceki sakin harf üzerinde sekte yaparak, yani, hemzeden önceki sakin harf üzerinde kısa bir süre nefesini tutmak suretiyle okumak­tadır.Bak: ed-Dimyati.


 


                        5-Vasıl yapma:


            14 Qari arasında kelimeleri vasıl yapmada farklılıklar var. Bazıları son harfi sakin olan kelimeyi müteakip kelimeye kesre hareke ile vaslederken, bazıları damme hareke ile vaslederler.


            İbnu Kesir ve İbnu Muhaysın kendisinden önceki harf sakin olan müfred müzekker zamiri harekesine uygun şekilde med ederek vaslederken, diğerleri med etmez.Bak: ed-Dimyati.


 


                        6-Vakıf ve Sekte:


            Hamza "şey-un" kelimesinde ya harfinde ve hemze'den önce ta'rif lamı (el) bulunan kelimede lam harfinde, sekte yaparken diğerleri sekte yapmadan okur. Bunun dışında da kıraatcılar arasında sektede farklılıklar vardır. Bak: ed-Dimyati.


            Kelimenin sonunda bulunan hemze'de vakıf yapılması ile konular yukarda yazıldı.  Ayrıca illet harfleri'nin hazfedilmiş bulunduğu kelimelerde vakıf yapıldığında bazıları  ya­zıda bulunmayan bu harflerin varlığını önceki harfi medli, okuyarak gösterirler. Bak: ed-Dimyati


            Mushaf'ta bazı kelimelerin sonlarında yazılmamış bulunan ve zaıd ya'ları kıraatta kimileri gösterirler. Bak: ed-Dimyati


            Cer harflerine bitişik olan elifsiz yazılmış bulunan soru kelimesi ma üzerinde İbnu Kesir'in ravisi el-Bezzi, vakıf yaptığında sekt hası ilave eder.


            Son harfi te'nis tası olan isimlerde vakıf yapılmasında da aynı durum vardır. Kimileri yazıldığı gibi okurken kimileri ha olarak okur. el-Kisai ise, son harfi te'nis tası olan kelimel­erde, bu harf ister açık olarak isterse kapalı yazılsın, belli bir usul dahilinde ha şeklinde ve önceki harfte imale yaparak vakfeder.Bak. ed-Dimyati


 


                        7-İzafet Ya'sı:


            Mushaf’ta kelimelere bitişik olarak yazılmış bulunan 214 ya, bir kısmınca fetha, bir kısmınca sukun ile okunur.Yani kimisi med harfi olarak okur.Bak:ed-Dimyati


 


                        8-Tefhim, Tağliz ve Terkik:


             Ra harfini kimileri belli bir usul içinde terkik ile okurken bir kısmı tefhim ile okur.


            en-Nafi'nin ravisi Verş, belli bir usul içinde Lam'ı tağliz ile okur.Yani kalın sesle.


 


                        9-İmaleli-Fefhalı okumalar:


            Mushaf'ta bazı kelimelerde ya harfı ıle yazılan elıf harfınden önceki harfi, bazıları belli bir usulle imale ile okurken bazıları fetha ile tahkik okurlar.


 


                        10-Hu ve Hum zamirleri:


            İkil ve çoğul olan eril ve dişil zamirlerde ha harfinin damme veya kesre hareke ile okunması ihtilaflıdır. Kimi ha'yı kendinden önceki harf ya olmak şartı ile, Ya'kub damme ha­reke ile okurken bazıları sadece belli kelimelerde böyle okurlar.


            Çoğul mimi'nin sıla ile yani med edilerek veya sukun ile okunması da ihtilaflıdır. Böyle olam mimi, müteakip harf harekeli olmak şartıyla, İbnu Kesir ve bazıları sıla ile okur­ken bir kısmı sakin okur. en-Nafi'nin ravisi Verş ise müteakip harf sadece kat hemzesi yani okunması gereken hemze ise sıla ile okur.


            Mimi müteakip harfe kesre veya damme hareke ile vasledilmeside ihtilaflıdır. Kimi bu mimi, kendinden önce kesre harekeli ha ile bundan da önce kesre harekeli veya sakin olan ya harfinin bulunması, müteakip harfin de sakin olması halinde, bazıları damme ile vaslederken bazıları da kesre ile vasletmektedir.


 


                        B- FERŞTE FARKLI OKUMALAR


 


            Mushaf'ta 77934 kelime vardır.[47][47] 10 Qari 1974 Kelimeyi Arif Güneş'in sayımına göre farklı okumuşlardır. Bunların bir kısmı sadece iki farlı şekilde okunmuşken bazıları daha fazla farklılıkta okundular. İlk 10 Kıraatın sahih bir senedi vardır ve Mushaf yazısına uygundur. 4 şaz kıraat  genelde yazıya uygunluk gösterir bazen eksiltme ve artırmalar var­dır. Bu 4 şaz kıraatte öncekilerde olmayan 934 kelimede daha farklılık görülür ve bunların çoğunu irab teşkil eder. Bunlar farklı bir tashihtir. ez-Zerkeşi (794/1391) bazı alimlerin "şaz kır­aatlerin, tevcihinin, sanat bakımından, meşhur kıraatlardan daha kuvvetli olduklarını söyle­diklerini" aktarır.


 


                        A.Güneş'in sayımına göre:


                        Kıraatlarla İlgili Tablolar


 


 İlk 10 Kari  : Son 4 Kari:  Müdrec Kıraatlar:[48][48]


 


1                             2             3             4             5             6             7             8             9             10           11           12[49][49]


               


Fatiha                    4                             4


32                           2             2             -              1             -              -              -              -              -              -              -


Bakara                  150                        83


5346      3530      1             -              11           4             52           35           1             44           21           1


İmran                    89                           51


2324      1122      2             1             3             -              11           21           -              -              -              11


Nisa                       64                           41


1511      104         -              -              -              -              12           102         -              13           -              54


Maide                    53                           44


1217      1712      1             -              1             1             1             1             11           1             -              12


En'am                    96                           64


1931      2318      21           1             1             1             1             42           11           52           2             1


A'raf                      77                           55


1719      1719      3             -              4             -              32           -              -              55           -              -


Enfal                      30                           13


63                           64           -              -              -1            -              -1            -1            -              -1            -              1


Tevbe                    49                           15


155         87           1             -              1             -              -              6             -              41           -              -


Yunus                    47                           15


104         93           11           -              1             -              2             1             -              2             -1            -


Hud                        35                           40


46                           115         -              -              -              -              -1            13           -              21           -              -2


Yusuf                     34                           26


410         14           1             -              11           -              -5            -1            -              2             -              1


Rad                        13                           13


16                           45           -              -              -              -              -1            1             -              1-            -              -


İbrahim                                 14                           19


107         54           -              -1            -              -1            -              -              1             1             -1            -


Hicr                        19                           9


74                           12           -              -              1             1             -              -              -              2             -              1


Nahl                       43                           10


143         63           -              -              -              -              -              31           -              -1            -              1


İsra                        38                           19


53           3             4             1             -              1             -              -              31           -1            -1            -


Kehf                       57                           21


2210      64           -              -              1             -              1             -1            -1            3             -              -


Meryem                43                           17


152         610         -              -              -              -              -              -              -              -3            -              1


Ta Ha                     42                           26


44                           710         -              -              1             5             -2            21           -              -1            -              -


Enbiya                   26                           16


94           47           1             -              -              2             -              -              -              3             -              -


Hac                        38                           14


56                           44           -              -              -1            -1            -              2             1             1             -              -


Mü'minun             34                           18


103         813         21           -              -              2             -1            -              -              42           -              -


Nur                         56                           14


215         121         -              -              -              -              -1            3             1             -1            -              4


Furkan                  27                           6


54                           51           -              -              -              -              1             1             -              3             -              -


Şuara                    26                           19


65                           65           1             1             1             -              -              -              1             -1            -              -


Neml                      35                           18


66                           86           11           -1            1             -              1             -              2             1             -              -


Kasas                   23                           12


93                           45           1             -              -              -              -1            1             -              -              -              -


Ankebut                20                           8


56                           32           -              -              1             -              1             -              -              1             -              -


Rum                       26                           1


21                           3             -              -              -              -              -              -              1             2             -              -


Lukman                16                           5


41                           5             -              1             -              -              -              -              -              -1            -              -


Secde                   6                             3


-                              -              2             -              -              -              -1            -1            -              -1            1             -


Ahzab                    30                           10


62                           13           3             -1            -              -              12           -1            -              -              -              1


Sebe                      30                           8


44                           102         -              -              -              -              -1            2             -              3             -              -


Fatır                       14                           7


15                           4             -              -              -              -              -              1             -              2             -              -


Ya Sin                    33                           11


101         83           11           -              -              -              -1            -              1             3             -              -


Saffat                    30                           11


53                           52           41           -              -              -              -              -              -              -              -              5


Sad                        19                           9


63                           43           12           -              -              -              -              -              -              3             -              1


Zümer                   21                           12


28                           61           -              -              1             -              -              1             -              3             -              -


Mü'min                  22                           13


64                           57           1             -              -              -              1             1             -              1             -              -


Fussilet                 11                           9


22                           23           -              -              -              -1            1             -1            -              1             -              -


Şura                      15                           2


31                           41           1             -              -              -              -              1             -              2             -              -


Zuhruf                   35                           8


132         24           11           -              2             1             1             -              -              11           -              -


Duhan                   11                           4


41                           23           -              -              -              -              -              -              -1            -              -              -


Casiye                   15                           5


72                           53           -              -              -              -              -1            1             -              1             -              -


Ahkaf                    17                           8


44                           33           1             -              -              -              -              -1            1             -              -              -


Kıtal                       14                           6


44                           11           -1            -              -              -              -              2             -              -              -              -


Feth                       17                           5


61                           -2            -              -              -              -              -1            -              -              -1            -              -


Hucurat                8                             1


2                             -              -              -              -              -              11           -              -              11           -              -


Kaf                         6                             6


12                           -              -1            -              -              -1            -              -              -              -              -              -


Zariyat                  11                           3


5                             2             -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Tur                         12                           3


22                           4             -              -              -              -              11           1             -              2             -              -


Necm                    12                           5


41                           1             -              -              -              -              -              -              -              11           -              -


Kamer                   6                             3


2                             11           -              -              -              -              -              -              -              1             -              -1


Rahman                11                           7


34                           31           -              2             -              -              -              -              -              -2            -              1


Vakıa                     13                           3


4                             22           1             -              11           -              -              -              -              1             -              -


Hadid                     23                           7


86                           4             1             -              -1            -              -              1             -              -              -              -


Mücadele             12                           3


41                           1             -              -              -              -              -1            -              -              1             -              -


Haşr                      8                             5


31                           13           -              -              -              -              -              -              -              11           -              -1


Mümtahine          5                             1


3                             -              -              -              -              -              -              1             -              -              -              -


Saf                         6                             2


-                              2             -              -              1             -              -              -              -              -              -              -


Cumua                  -                              1


-1                            -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Münafikun            6                             4


2                             11           -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Tegabun               5                             1


11                           -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Talak                     13                           2


94                           2             -              -              -              -              -              -              -              -              -              2


Tahrim                  6                             1


31                           -1            -              -              -              -              -              -              -              1             -              -


Mülk                      6                             -


3                             -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Kalem                   3                             6


-                              -2            -              -              12           -              -              -              -              -              -              -


Hakka                   5                             1


1                             -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Mearic                  8                             2


-                              2             -              -              -              -              -              1             -              12           -              -


Nuh                        3                             6


21                           -7            -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Cin                         18                           -


-                              13           -              -              -              1             -              1             -              -              -              -


Müzzemmil          5                             -


1                             3             -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Müddessir           6                             1


2                             -1            -              -              -              -              -              -              -              -              -              1


Kıyame                 5                             1


2                             -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Insan                     7                             -


-1                            5             -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Mürselat               7                             4


32                           -1            -              -              -              1             -              -              -              -              -              -


Nebe                      6                             -


-                              2             -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Naziat                    6                             2


-2                            2             2             -              -              -              -              -              -              -              -              -


Abese                   3                             2


-                              2             -              -              -1            -              -1            -              -              -              -              -


Tekvir                    5                             -


-                              -              -              -              -              -              1             -              -              -              -              -


İnfitar                    3                             -             


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Mutaffifin              4                             2


-                              1             -              -              -1            -              -              -              -              -              -              -


İnşikak 2                             -


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Buruc                    2                             3


-1                            2             -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Tarık                      1                             -


1                             -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


A'la                        2                             -


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Gaşiye                   5                             -


1                             1             -              -              -              -              -              1             -              -              -              -


Fecr                       8                             1


1                             -1            -              -              -              -              -              2             -              -              -              -


Beled                     6                             1


1                             1             -              -1            -              -              -              -              -              -              -              -


Şems                    1                             -


-                              -              -              1             -              -              -              -              -              -              -              -


Leyl                        -                              -


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Duha                      -                              -


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


İnşirah                  4                             -


4                             -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Tin                          -                              -


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Alak                       -                              -


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Kadr                      1                             -


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Beyyine                 -                              1


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -1


Zilzal                      -                              -


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Adiyat                    -                              -


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Karia                     -                              -


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Tekasür                1                             1


-                              -              -              -              -              -              -              1             -              -              -              -


Asr                         -                              -


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Hümeze                3                             2


1                             -              -              -              -              -              -              -              -1            -              -              -


Fil                           -                              -


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Kureyş                  -                              -


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Maun                     -                              -


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Kevser                  -                              -


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Kafirun  -                              -


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Nasr                      -                              -


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Mesed                   2                             -


1                             1             -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


 İhlas                     1                             -


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Felak                     1                             -


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


Nas                        -                              -


-                              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -              -


 


506         367         41           6             21           19           24           59           14           78           3             29


148         176         13           6             10           6             32           22           7             38           6             12








[1][1]     İbnu Hanbel/Müsned



[2][2]     el-Buhari/Fezail



[3][3]     er-Razi/et-Tefsiru'l-Kebir



[4][4]     el-Heysemi/ Mecmau'z-Zevaid



[5][5]     İbnu Cezeri/ en-Neşr fi'l-Kıraati'l-Aşr



[6][6]     İbnu Cezeri/ en-Neşr fi'l-Kıraati'l-Aşr



[7][7]     İbnu Cezeri/el-Mukaddime fi Fenni't-Tecvid



[8][8]     el-Buhari/Kitabu'l-Fedail



[9][9]     Müslim/Salat



[10][10]                İbnu Kesir/Fedailu'l-Qur'an



[11][11]                Müslim/Salat


            en-Nesai/İftitah


            Ebu Davud/ Salat


            İbnu Mace/Salat


            ed-Darimi/Fedail



[12][12]                el-Buhari/Fadail



[13][13]                İbnu Mace/Salat



[14][14]                Nevevi/et-Tıbyan



[15][15]                Katip Çelebi/Keşfu'z-Zunun



[16][16]                Uşmuni/ Menaru'l-Huda fi Beyani'l-Vakfi ve'l-İbtida



[17][17]                Uşmuni/ Menaru'l-Huda fi Beyani'l-Vakfi ve'l-İbtida



[18][18]                İbnu Cezeri/en-Neşr



[19][19]                İbnu Cezeri/en-Neşr



[20][20]                İbnu Hanbel/Müsned



[21][21]                ez-Zerkani/Menahilu'l-İrfan



[22][22]                ez-Zerkani/Menahilu’l-İrfan



[23][23]                Nuveyri/et-Tayyibe (Mısır Kütüphanesinde yazması var)



[24][24]                Yedi İmam'ın en yaşlısı. Asıl kıraat zinciri şöyledir: Mugire ibnu Neu Şihab el-Mahzumi, o da Osman ibnu Affan’dan. Kıraatı bir çok sahabeden aldı. Usman ibnu Fudale ibnu Ubeyd, Vasıla ibnu el-Eska, Ebu'd-Derda ve Şam hükümdarı Muaviye bunlar arasındadır. Ebu'd-Derda ölünce O'nun yerine O'nu halef bıraktı. Şamlılar'ın imamıdır.  Şam’da vefat etti. Müslim'de hadisleri yer alır. Velid ibnu Abdulmelik zamanında Şam’da kadılık yaptı.



[25][25]                Kıraatı Eyyub ibnu Temim et-Temimi'den almıştır. Dımeşk Camii'nde cuma dışında namazları O kıldırırdı. Şam'da Qarilerin imamı sayılırdı. İbnu Amir kıraatı bugün Sudan'da okunmaktadır.



[26][26]                Dımeşk'in Hatibi. Kıraatı Eyyub ibnu Temim et-Temimi'den, O da Arrak  ibnu Halid el-Mirri'den, O da Yahya ibnu el-Haris ez-Zimeri'den, O da Yahya ibnu Amir'den almıştır.



[27][27]                Abdullah ibnu Zübeyr, Ebu Eyyub el-Ensarî, Enes ibnu Maik gibi ashabı gördü.Mücahid vd. Tabii'nden Kıraat öğrendi. Kendisinin, Abdullah  ibnu Saıd el-Mahzumi'den kıraat aldığı söylenir. Aralarında Amr  ibnu el-A'la, İsa ibnu Ömer,  Halil ibnu Ahmed, Hammad ibnu Seleme ve İbnu Zeyd gibi kişilerin bulunduğu bir gurup Basralı'nın kıraatı bu kişilerden almışlardı. İbnu Kesir'in naklettiği hadisler el-Buhari ve Müslim'  de yer alır. eş-Şafii O'nun kıraatını nakletti ve övdü. O'nun kıraatini arkadaşı olan ve Mekke Ehli’nin Qarii bulunan İsmail ibnu Kostantin'e okumuş ve "bizim kıraatımız İbnu Kesır kıraatidir" demişti. Mekke’de öldü.



[28][28]                Kabe'nin kırk yıllık müezzinidir.  İkrime ibnu Süleyman ve bir camaatten kıraati nakletti. İkrime, Şibli'den O da İbnu Kesir'den nakletti.



[29][29]                Kıraatı Ebu'l-Hasan el-Kavvas ve İbnu Felih'ten, onlar da el-Kıst Ashabı'ndan, o da İbnu Kesir'den öğrenmiştir.



[30][30]                Kufe Karileri'nin İmamı. Kıraatı Ebu Abdurrahman es-Sülemi, Zirr ibnu Hubeyş, Ali, İbnu Mesud, Ubey ibnu Ka'b ve Zeyd  ibnu Sabit gibi kişilerden aldı. Sülemi'nin vefatından sonra O'nun yerine okuttu.Kufe’de vefat etti. Sayılamayacak kadar çok kimse O'nun kıraatını naklettiler:


            Eban ibnu Tağleb


            Hammad ibnu Seleme


            Eban ibnu Yezid el-Attar


            Hammad  ibnu Zeyd


            Hafs ibnu Süleyman


            Süleyman  ibnu Mihran


            el-A'meş


            Ebu Bekr  ibnu Ayyaş


            ed-Dahhak ibnu Meymun


            Ebu Bekr  ibnu el-A'la


            el-Halil ibnu Ahmed


            Hamza


            İbnu Hanbel Medine kıraatlarından sonra en çok bunu beğenirdi. Hadisleri hadis kitaplarında yer alır. Kendisinden vasıtasız nakleden iki ravisi önemlidir.



[31][31]                Asım'ın üvey oğlu. Bağdat ve Medine'de oturdu. Sikadır.



[32][32]                Kıraatı üç defa Asım'a arzetti.



[33][33]                Kıraatı Muaz ibnu Cebel'in dostu Abdullah ibnu Kays'dan aldı.



[34][34]                İsminin Yahya olduğu da söylenir. Kıraatı pek çok Tabiinden aldı. Mücahid, Ata, İkrime, Said ibnu Cübeyr, Yahya ibnu Ya'mer,İbnu Kesir, Ebu'l-Aliye bazıları. Kıraatı bütün beldelerde şöhret şöhret buldu. İbnu Hanbel en çok O'nun kıraatını severdi.  "Bu kıraat Kureyş'in ve Fusaha'nın kıraatıdır' der. Arab edebiyatı ve filolojisine vakıftı. Kıraatı Yahya ibnu el-Mübarek vasıtasıyla iki ravi aktardılar. Kufe’de vefat etti.



[35][35]                Bağdat'ın doğusunda ed-Dur'a nisbet edilir.  Birçok seyahatlar sonunda bir çok kıraata vakıf oldu.



[36][36]                Elvay civarında Sus şehrine nisbet olunur.  Çok sayıda talebe yetiştırdi ve Rakka şehrinde öldü.



[37][37]                Tabiun'dandır. İkrime ibnu Rebi’ et-Teymi’nin kölesidir. Süleyman ibnu A'meş,Asım, Hamran ibnu A'yün, Ebu İshak es-Sebi, Muhammed ibnu Abdirrahman ibnu Ebi Leyla, Talha ibnu Musarrıf'tan kıraatı arz yoluyla aldı. Asım ve el-A'meş'ten sonra kıraat imameti kendisine intikal etti. İyi Arabça bilir, hafız, abid-zahid sika bir kişiydi. Irak'tan Hilvan'a zeytinyağı ticareti yaptığı için Zeyyad diye meşhur. Kıraatını Süleym vasıtasıyla nakleden iki ravisi vardır. el-Mansur’un saltanatı zamanında Hulvan’da öldü.



[38][38]                10 kıraat imamındandır. 10 yasında iken Qur'an'ı azberledi.



[39][39]                Sika bir kıraat imamı



[40][40]                Isfahanlı'dır. Kıraat öğreniminde 70 kadar  Tabiinden yararlandı. Medine'ye yerleşti. Okudu, okuttu. Malik, Abdullah ibnu  Vehb, Leys ibnu  Sa'd kendisinin kıraatini övdüler. Kalun ve Verş kıraatlerini vasıtasız olarak naklettiler.



[41][41]                Kıraatı Mısır ülkesine yaydı. Kıraatı halen Kuzey Afrika'da yaygındır.



[42][42]                Rum asıllıdır. Kalun lakabını Malik ya da hocası Nafi verdi.



[43][43]                ez-Zeyyad'dan sonra Kufe'de kıraat imamlığına geçti. Kıraatı arz yoluyla Hamza'dan aldı. Muhammed ibnu Ebi Leyla,  İsa  ibnu Ömer el-Hemedani'den de kıraat aldı. Arap edebiyatına aşina bir filologdu. Basra' yı ziyaret edip el-Halil'den lugat öğrendi. O'ndan da İbrahim ibnu Zazan, Hafs ibnu Ömer ed-Duri, Hamduye ibnu Meymun, Abdullah ibmu Ahmed ibnu Yekvan, Kasım  ibnu Sellam, Kuteybe ibnu Mihran arz ve sema yoluyla aldılar. İbnu Hanbel ve eş-Şafi O'nu överler. Ebu Ubeyd O'nun kıraatini söyler. Hamza'nın kimi kıraatlarını aldı kimilerini terketti. Rey seyahatinde Harun Reşid ileydi. Köylerinden Ranbuye'ye geldiklerinde Muhammed  ibnu Hasen ile aynı gün vefat etti. "Fıkhı ve Nahvi Rey'de defnettik" der Harun. Vasıtasız iki ravisi vardır.



[44][44]                Kıraatı Hamza ibnu el-Kasım ve el-Yezid'den hurufu aldı. O'ndan da Seleme ibnu Asım, Muhammed ibnu Yahya el-Kisai, el-Fadl  ibnu Şazan, Yakub ibnu Ahmed arz ve sema yoluyla kıraatı aldılar.



[45][45]                80 yaşında öldü.



[46][46]                İbnu'l-Cezeri /Tayyibetün-Neşr fil-Kıraatil Aşr



[47][47]                es-Suyuti/el-Itkan



[48][48]                Bunlar tefsir edici ziyadeliklerdir. Kıraat sayılmazlar. Kimileri Arapça bilmeyen kişilerin katkılarıdır. Mevzu, merdud olarak da adlandırılırlar . Bunlar Arabça’ya uygun da olsalar, Mushaf'a ziyade oldukları için şazdırlar.


            2/el-Baqara 198 "Fi mevasimul-Hac" ilavesi


            4/en-Nisa 11 "velehu ehun ve uhtun'dan sonra "min umm" ilavesi (Sad ibnu Ebi Vakkas) gibi


            Bu kıraatlarla ilgili literatür:


            el-Askeri, Ebu Ahmed el-Hasan b. Abdillah b. Said/ Şerhu ma Yeka'u fihi't-Tashifu ve't-Tahrif  (Tah. Abdulazız Ahmed)


            İbnu'l-Cevzi, Cemaleddin Ebu'l-Ferac Andurrahman/ Ahbaru'l-Hamka ve'l-Mugaffelin



[49][49]                1-Lehçe  2-İ'rab 3-Eksiltme


4-Eksiltme-Artırma 5-Artırma 6-Emir-İnşa


7-Bina Ayrılığı 8-Ma'lum-Mechul 9-İsim-Fiil


10-Müfred-Cemi' 11-Mazi-Muzari 12-İsmi Fail-İsmi Mef'ul


(Fiillerdeki, şahıs sıgası ve bab farklılığı gösterilmemiştir)

   
Bu Yazı Hakkında
Bu Yazı 25.05.2005 00:48:47 tarihinde siteye eklendi ve haberler kategorisinde kez okundu.

Bu Yazıyı yazıcıdan çıktı almak için tıklayın.
Bu Yazının kayıtlı olduğu haberler kategorisine gitmek için tıklayın.
Bu Yazıda veya sayfada hata varsa lütfen bize bildirmek için tıklayın
 
     
 
Okuduğunuz yazıların sorumluluğu yazarlarına aittir. Kur'an Nesli alıntıladığı tüm yazıları hiçbir ticari kaygı gütmeksizin bilginin paylaşılması maksadıyla sizlere sunmaktadır..
KURANNESLI.info - 2005